ΘΡΗΣΚΕΙΟΛΟΓΙΑ: Αναμόρφωση ή πρόσχημα;

Η θρησκειολογία καλλιεργήθηκε αφετηριακά από μη θεολόγους ερευνητές του πολιτισμού, γλωσσολόγους και ανατολιστές. Ας μελετήσουμε τη συνοπτική παρουσίαση των όρων ... και ας σκεφτούμε αν τελικά η διδασκαλία της θρησκειολογίας ως μάθημα "θρησκευτικών" είναι αναμόρφωση ή πρόσχημα ...!

Γράφει η Ελένη Δραμπάλα

Θεωρώντας αναμόρφωση την κατάργηση του ομολογιακού χαρακτήρα του μαθήματος των θρησκευτικών σε μάθημα θρησκειολογίας, υπό την "απειλή - προτροπή - επιβολή" του Υπουργού Παιδείας κ. Φίλη, ότι η διδασκαλία του μαθήματος θα παραμείνει υποχρεωτική σε όλους τους μαθητές, διαφορετικά θα μετατραπεί σε "προαιρετικό", ας δούμε συνοπτικά, τί τελικά σημαίνει ο πολυδιαφημιζόμενος "προοδευτικός" όρος ΘΡΗΣΚΕΙΟΛΟΓΙΑ και αν πραγματικά μπορεί να διδαχθεί σε μαθητές-μαθήτριες Δημοτικών Σχολείων, Γυμνασίων, Λυκείων, αν είναι εφικτή και πραγματοποιήσιμη η λεγόμενη "Επιμόρφωση" των εκπαιδευτικών, σε ποιό βαθμό μπορεί να εφαρμοστεί, τί τελικά μπορεί να διδαχθεί απ' όλον αυτό τον "κυκεώνα" της επιστήμης της Θρησκειολογίας και, εντέλει, αν τα παιδιά αυτής της ηλικίας, μπορούν να κατανοήσουν τη σημασία της. Αν κάποιος δεν γνωρίζει ακόμη όλες τις πτυχές της δικής του θρησκείας -και στην προκειμένη περίπτωση του Ορθόδοξου Χριστιανικού Δόγματος- (που αποτελεί πλειοψηφία στην Ελλάδα), πώς είναι δυνατόν να κατανοήσει πανεπιστημιακούς όρους, έρευνες, αποτελέσματα, συσχετισμούς με άλλες θρησκείες, φιλολογικές αναλύσεις, κοινωνιολογικά θέματα, ιστορικές συνθήκες και καταστάσεις, ψυχολογικές και φαινομενολογικές ερμηνείες και, γενικά, το όλον της θρησκειολογικής επιστήμης (που στην κυριολεξία είναι αδύνατο να διδαχθεί στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση), σε μια τόσο μικρή, ευαίσθητη ηλικία, που προσπαθεί το παιδί να ανακαλύψει, να σταθεροποιήσει και ισορροπήσει την δική του ψυχή; 

Ας μελετήσουμε τη συνοπτική παρουσίαση των όρων ... και ας σκεφτούμε αν τελικά η διδασκαλία της θρησκειολογίας ως μάθημα "θρησκευτικών" είναι αναμόρφωση ή πρόσχημα ...!

*******************************************

Θρησκειολογία είναι το σύνολο των επιστημών που ερευνούν το φαινόμενο της θρησκείας. Ανήκει στον κύκλο των ανθρωπιστικών επιστημών που εργάζονται ερμηνευτικά, σπουδάζοντας κείμενα και μνημεία, στα οποία αποτυπώνεται το θρησκευτικό βίωμα του πολιτισμού. Η θρησκεία, ως φαινόμενο, αφορά κάθε πολιτισμένο άνθρωπο, τόσο τον πιστό, όσο και τον άπιστο, άθρησκο ή απλώς αδιάφορο, αφού αποτελεί μια ουσιώδη και αναμφισβήτητη παράμετρο του πολιτισμού. Η θρησκειολογία καλλιεργήθηκε αφετηριακά από μη θεολόγους ερευνητές του πολιτισμού, γλωσσολόγους και ανατολιστές, ενώ περιλαμβάνει πέντε βασικές επιστήμες: (ΜΑΡΙΟΣ Π. ΜΠΕΓΖΟΣ "Εισαγωγή στη Θρησκειολογία",  Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2006, σελ. 33)

• Ιστορία των θρησκειών ή ιστορία θρησκευμάτων: κλάδος της θρησκειολογίας, που επιχειρεί τη διερεύνηση του θρησκευτικού φαινομένου με τις μεθόδους των ιστορικών επιστημών. Στο γνωστικό αντικείμενό της εντάσσεται κάθε έρευνα της θρησκείας με βάση τα κείμενα και τα μνημεία, που πραγματοποιείται με φιλολογικές, ιστορικές και αρχαιολογικές μεθόδους. 
• Φιλοσοφία της θρησκείας: κλάδος της θρησκειολογίας, που επιχειρεί τη φιλοσοφική θεώρηση του θρησκευτικού φαινομένου. Διαφοροποιείται από τους άλλους θρησκειολογικούς κλάδους, διότι η μεθοδολογία της είναι αυστηρά φιλοσοφική, επειδή κάνει αποκλειστικά χρήση του ορθού λόγου για να ερμηνεύσει το θρησκευτικό γεγονός και υποβάλλει στην αυστηρή βάσανο του κριτικού στοχασμού κάθε πτυχή της θρησκευτικότητας.  
• Ψυχολογία της θρησκείας: κλάδος της θρησκειολογίας, που επιχειρεί την ψυχολογική θεώρηση του θρησκευτικού φαινομένου. Αντικείμενό της παραμένει η θρησκεία, αλλά οι μέθοδοί της είναι αποκλειστικά ψυχολογικές και σ' αυτό διαφοροποιείται απ' όλες τις άλλες θρησκειολογικές επιστήμενες. Ο νεότερος αυτός κλάδος αναπτύσσεται στον 20ό αιώνα. Τα φαινόμενα του μυστικισμού ή του σαμανισμού με παραμέτρους εκστατικές επισύρουν την προσοχή των ψυχολόγων, που αυτονομούνται από τη γενική ψυχολογία, όταν καθιστούν τη θρησκεία αντικείμενο ιδιαίτερης μελέτης και αρκούνται στη χρήση της ψυχολογικής μεθόδου κατ' αποκλειστικότητα ή κατά προτεραιότητα.
• Κοινωνιολογία της θρησκείας: κλάδος της θρησκειολογίας, που επιχειρεί την κοινωνιολογική θεώρηση του θρησκευτικού φαινομένου. Έχει αντικείμενο τη θρησκεία και δανείζεται από την κοινωνιολογία τις μεθόδους διερεύνησης του θρησκευτικού γεγονότος. Η κοινωνική γενεαλόγηση του θρησκευτικού φαινομένου, η θρησκειακή δόμηση του κοινωνικού θεσμού, η αλληλεπίδραση του κοινωνικού με το θρησκευτικό στοιχείο, συγκροτούν το θεματολόγιο της κοινωνιολογίας της θρησκείας.
• Φαινομενολογία της θρησκείας: κλάδος της θρησκειολογίας, που επιχειρεί τη φαινομενολογική θεώρηση και συγκριτική διερεύνηση του θρησκευτικού φαινομένου. Ένας από τους πιο πρόσφατους κλάδους της θρησκειολογίας, χρονολογούμενος τον 20ό αιώνα. Το θεματολόγιό της περιλαμβάνει τη θεμελιακή έννοια του ιερού, τον χώρο (ιεροί τόποι, άγια των αγίων, άβατο κ.λπ.), τον τρόπο (δρώμενα, ήθη, έθιμα κ.ά.), τα πρόσωπα (ιερείς, προφήτες, μύστες, μοναχοί, αφιερωμένοι, άγιοι, μάρτυρες κ.ά.ο.), τα κείμενα (άγιες γραφές, ιερή γραμματεία), τα ήθη (ευσέβεια, ασέβεια), τα λόγια (ευχές, αρές, εξορκισμοί, χρησμοί κ.λπ.), τα αισθητήρια (ιερά ακροάματα, θρησκευτική μουσική, υμνολογία, ευωδιάσματα - λιβανωτός, θεάματα-οράματα, χειρονομίες-ευλογία ή χειροτονία κ.λπ.) σε σχέση πάντοτε με το θρησκευτικό φαινόμενο ως μέρος του πολιτισμού της ανθρωπότητας. (ΜΑΡΙΟΣ Π. ΜΠΕΓΖΟΣ "Εισαγωγή στη Θρησκειολογία",  Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2006, σ.σ. 37-49).

Ιδρυτής της θρησκειολογίας θεωρείται ο Φρήντριχ Μαξ Μύλλερ (Friedrich Max Muller, 1823-1900), γλωσσολόγος και ανατολιστής στην Οξφόρδη, ο οποίος το 1867 καθιέρωσε τον όρο "θρησκειολογία" για την επιστήμη των θρησκειών στον πρόλογο του πρώτου τόμου των θρησκειολογικών δοκιμίων του. Το 1873 ιδρύεται, για πρώτη φορά, έδρα θρησκειολογίας στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης και την ίδια εποχή το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης των Η.Π.Α. εντάσσει τη θρησκειολογία στο πρόγραμμα των σπουδών του. Ακολουθούν, η Ολλανδία το 1876 (Πανεπιστήμια Άμστερνταμ, Γκρόνινγκεν, Λέιντεν, Ουτρέχτης), η Γαλλία το 1885 με το θρησκειολογικό τμήμα της Ecole Pratique des Hautes Etudes στο Παρίσι και το διασχολικό ερευνητικό κέντρο θρησκειολογίας στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου. 

Προπύργιο θρησκειολογικών σπουδών αναδεικνύεται η Σουηδία από το 1893, ιδίως με το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα και την παρουσία του πρωτοπόρου θρησκειολόγου και λουθηρανού αρχιεπισκόπου Νάθαν Σαίντερμπλομ, ο οποίος δίδαξε από το 1991 έως το 1914. Στη Μεγάλη Βρετανία, έδρα με τίτλο Natural and Comparative Religion (Φυσική και Συγκριτική Θρησκεία) ιδρύθηκε το 1908 στην Οξφόρδη. Στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης, θρησκειολογικά μαθήμα δίδονταν ήδη από το 1886, στο Πανεπιστήμιο του Τόκυο, η θρησκειολογία διδασκόταν από το 1903. Στη Γερμανία σχετική έδρα το 1910 στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. 

Στη "Μέκκα της θρησκειολογίας" αναδεικνύεται η γερμανική πανεπιστημιούπολη Μαρβούργο (Marburg an der Lahn), με δύο θρησκειολογικά τμήματα, ένα στην Ευαγγελική Θεολογική Σχολή και ένα άλλο στη Φιλοσοφική Σχολή, με τους πρωτοπόρους της σύγχρονης θρησκειολογίας, όπως οι R.Otto, F. Heiler, J.Wach, E.Benz, C.H.Ratschow, K.Goldammer, οι οποίοι συντηρούν το διεθνούς φήμης και παγκοσμίως μοναδικό στο είδος του θρησκειολογικό μουσείο (Religionskundliche Sammlung) της πόλης του Μαρβούργου.

Στην Ελλάδα και κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου ιδρύονται θρησκειολογικές έδρες στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Λεωνίδας Φιλιππίδης (1898-1973) διδάσκει Ιστορία των Θρησκευμάτων για μία τριακονταετία, με διαδόχους του τον Αναστάσιο Γιαννουλάτο (1929), μετέπειτα αρχιεπίσκοπο Αλβανίας (1991), τον Δημήτρη Σταθόπουλο και τον Διονύσιο Δακουρά. Ο Νικόλαος Λούβαρις (1887-1961) διδάσκει Φιλοσοφία της Θρησκείας και Ψυχολογία της Θρησκείας για τριάντα χρόνια. Ο Νικόλαος Νησιώτης (1924-1986) διδάσκει στην έδρα της Φιλοσοφίας της Θρησκείας και της Ψυχολογίας της Θρησκείας, από το 1965 μέχρι τον πρόωρο θάνατό του το 1986. Τον διαδέχονται ο Μιχαήλ Μακράκης (1923) από το 1988 και ο Μάριος Μπέγζος (1951) από το 1991), ο οποίος διδάσκει Συγκριτική Φιλοσοφία της Θρησκείας από το 1999 (σήμερα είναι Κοσμήτωρ της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών). Στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κατά τα μεταπολεμικά χρόνια διδάσκεται Ιστορία των Θρησκευμάτων από τον Ευάγγελο Σδράκα και τον Γρηγόριο Ζιάκα.  (ΜΑΡΙΟΣ Π. ΜΠΕΓΖΟΣ "Εισαγωγή στη Θρησκειολογία",  Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2006, σ.σ. 34-37).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Μάριος Μπέγζος "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΡΗΣΚΕΙΟΛΟΓΙΑ", β΄ έκδοση, ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, Αθήνα 2006.

Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου)

Η Θυσία στον Γολγοθά είναι ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ μας.

Ο σταυρωμένος Χριστός είναι ο σθεναρότερος υπερασπιστής της ανθρώπινης ελευθερίας, μίας ελευθερίας που δεν σταυρώνει, αλλά σταυρώνεται, είναι η εκούσια σταύρωση του ατομισμού και της αυτονομίας μας, η έκφραση της κοινωνίας αγάπης, επειδή ο Θεός είναι αγάπη.

Χρόνια Πολλά στους Αγαπημένους Φίλους και Φίλες που γιορτάζουν σήμερα!

ΔΕΙΤΕ το άρθρο ΕΔΩ

Γράφει η Ελένη Δραμπάλα

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ: Περί των λέξεων "χυμεία", "χημεία", "χημία", "αλχημία"

Επειδή οι λέξεις σχετίζονται με τα ήδη αναρτημένα άρθρα: 1) "ΕΠΙΣΤΗΜΗ: Το εγχείρημα Χυμεία του Ισαάκ Νεύτωνα" και 2) "ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ: Το 1643 γεννήθηκε ο Ισαάκ Νεύτων, πατέρας της Κλασικής Φυσικής", και πιθανόν να υπάρχουν ερωτηματικά σχετικά με την ορθογραφία του "υ" ή του "η", παραθέτω, από το Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσης "Liddell & Scott", τα παρακάτω διευκρινιστικά - ενημερωτικά:

χημία ή χημεία = παρά τῷ Σουΐδᾳ ὁρίζεται ὡς "ἡ τοῦ ἀργύρου καί χρυσοῦ κατασκευή". Καί Ἰωάννης ὁ Ἀντιοχεύς (ἐν Valessii Excerpt. σ. 834) λέγει ὅτι ὁ Διοκλητιανός ἔκαυσε τά βιβλία τά περί χημίας καί ἀργύρου καί χρυσοῦ (ἐν Αἰγύπτῳ), όπως μή ἐπισωρεύσωσιν οἱ Αἰγύπτιοι πολύν πλοῦτον ἐκ τῆς τέχνης ταύτης. Τοῦτο δεικνύει ὅτι ἡ τέχνη αὕτη δέν ἦτο ἡ νῦν καλουμένη χημεία, ἀλλ' ἡ ὑπό τῶν Ἀράβων κληθεῖσα (μέ ὄνομα ληφθέν ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς) αλ-χημία, ἤ ἡ τέχνη τῆς μετατροπῆς τῶν μετάλλων. Ἡ λέξις αὕτη φαίνεται σημαίνουσα τήν τῶν Αἰγυπτίων τέχνην (ἐκ τοῦ Χημία, ἡ χώρα τῆς μελαίνης γῆς, ἴδε Πλουτ. 2. 364C). Καί πιθανῶς μνημονεύεται πρῶτον ἐν τῷ προμνημονευθέντι διατάγματι τοῦ Διοκλητιανοῦ. Ὁ τύπος χυμεία, ὅστις ἀπαντᾷ παρά τοῖς Βυζ. καί μνημονεύεται παρά τῷ Δουκαγγίῳ, ὀφείλεται πιθανῶς εἰς ἡμαρτημένην ἐτυμολογίαν ἐκ τοῦ χυμός. Οὕτω καί χημευτικά ή χυμευτικά, βιβλία αλχημίας, Σουΐδ. ἐν λεξ. Ζώσιμος - χειμευτής, χημευτής, χυμευτής, οῦ, ὁ παρά Βυζαντ. συγγραφ. μνημονευομένοις ὑπό τοῦ Δουκαγγίου. 

(Liddell & Scott, Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, Τόμος 8ος, σελ. 515)

Ελένη Δραμπάλα

ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Ο προφήτης Αββακούμ, αποκαλούμενος και ως προφήτης της πίστης (2 Δεκεμβρίου)

«ὁ δέ δίκαιος ἐκ πίστεώς του ζήσεται»

Τάττει Θεὸς σοι τοὺς πόδας τεθνηκότι,

Εἰς συντέλειαν Ἀββακούμ, καθὼς ἔφης.

Δευτερίῃ Ἀββακοὺμ ἀνεβήσατο εἰς Θεοῦ ἄστυ.

Γράφει η Ελένη Δραμπάλα

ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΗ 

Από τις ελάχιστες πληροφορίες που έχουμε από το βιβλίο για τον προφήτη, γνωρίζουμε ότι ονομάζετο Αμβακούμ ή Αββακούμ, λόγω του ότι οι Ο΄ (Εβδομήκοντα) απέδωσαν έτσι το εβραϊκό όνομα Χαβακκούκ, το οποίο σημαίνει εναγκαλισμός, περίπτυξις, ενώ κάποιοι άλλοι το συσχετίζουν με το ασσυριακό Χαμβακκούκου, το οποίο είναι όνομα φυτού. Επίσης, από το ίδιο βιβλίο πληροφορούμεθα το αξίωμά του Νεβ’ι, δηλ. προφήτης. Η απόδοση των Ο΄ (Εβδομήκοντα), διά του Αμβακούμ, προήλθε από το ουσιαστικό λαός και το ρήμα εγείρομαι, δηλ. ο λαός ανέστη, ενώ, διά του Αββακούμ, από το αραμαϊκό ουσιαστικό πατήρ και το ρήμα ανέστη, δηλ. ο πατήρ ανέστη. Οι πατέρες της Εκκλησίας το μεταφράζουν διά του «πατήρ ἐγέρσεως».

Ο προφήτης πιθανώς κατήγετο από την Παλαιστίνη και συγκεκριμένα από την Ιουδαία, ενώ υπήρξε σύγχρονος των προφητών Ιερεμία, Ιεζεκιήλ, Ναούμ και Δανιήλ, δηλ. μεταξύ των ετών 625 -575 π.Χ., μία εποχή κρίσιμη για το βασίλειο του Ιούδα, και προγενέστερος των προφητών Αγγαίου και Ζαχαρία. 

Την εποχή εκείνη το νότιο βασίλειο απώλεσε την εθνική του ανεξαρτησία και το θρησκευτικό του κέντρο, τον ναό του Σολομώντα, και υποδουλώθηκε στους Χαλδαίους ή Νεοβαβυλωνίους, την πανίσχυρη κατά την εποχή εκείνη παγκόσμια δύναμη. Έδρασε πιθανότατα επί των βασιλέων του Ιούδα Μανασσή (696 – 642 π.Χ.) ή Ιωσίου (639 – 609 π.Χ.) ή Ιωακείμ (608 – 598 π.Χ.), ενώ έτυχε επιμελημένης παιδείας, καθώς αυτό διακρίνεται από τις ιδέες, την γλώσσα και το ύφος του. 

Ο προφήτης διακρίνεται για τον πλούσιο εσωτερικό του κόσμο, το πνευματικό του πάθος, τα μεγάλα ψυχικά του αποθέματα, τα προσωπικά του βιώματα και τις σπάνιες πνευματικές του εμπειρίες, ενώ παρουσιάζεται ως άγρυπνος φρουρός του λαού του, διότι έχει συναίσθηση της κλήσης και της αποστολής του, επισημαίνοντας τα αίτια των δεινοπαθημάτων του λαού του και κάνοντας προσπάθεια να τους βοηθήσει, εμψυχώνοντας και ενθαρρύνοντας τον δοκιμαζόμενο και χειμαζόμενο και ταλαιπωρημένο λαό, χωρίς να παραμένει αδιάφορος θεατής και παθητικός αποδέκτης των γεγονότων. 

Δεν είναι ένας απλός αγγελιαφόρος και απεσταλμένος του Θεού, αλλά ευχέτης και οραματιστής. Κι αυτό καταφαίνεται από την εντολή που λαμβάνει από τον Θεό να καταγράψει την όραση, αλλά και την υπό μορφή ύμνου θεοφάνεια. Ο Αββακούμ παρίσταται ως «ὁρῶν» με την πλήρη έννοια του όρου, συγκλονίζεται όλο το είναι του στη θέα του Θεού, δίνει το πνευματικό του «παρών» διεξάγοντας πνευματικό αγώνα προς πάσα κατεύθυνση, συνιστώντας πίστη στον ένα και μόνο ζώντα αληθινό Θεό, με τη ρήση του «ὁ δέ δίκαιος ἐκ πίστεώς του ζήσεται» (Ο΄2,4), συνοψίζει όλη τη διδασκαλία της Βίβλου, για να αποκαλείται δικαίως μαζί με τον Ησαΐα προφήτης της πίστης. 

ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

Η κατάδειξη της επί του κόσμου κυριαρχίας του Θεού: Κι αυτό γίνεται, επιλέγοντας ο Θεός τον χαλδαϊκό λαό ως μέσον και όργανό του προς τιμωρία, μεταξύ των άλλων λαών και του ιουδαϊκού, αποσκοπώντας να καταδείξει την αποκατάσταση της διασαλευθείσας ηθικής τάξης, χωρίς όμως να αφήνει ατιμώρητους τους Χαλδαίους, οι οποίοι όταν αντιλήφθηκαν την χρησιμοποίησή τους από τον Θεό, θεοποίησαν την υλική τους δύναμη. Ο προφήτης ικανοποιείται απόλυτα για την μέλλουσα παραδειγματική τιμωρία των Χαλδαίων και διατρανώνει την ακλόνητη πίστη του στον Θεό, αναμένοντας τη σωτηρία και βοήθειά Του.

Η διδασκαλία θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως θεοκεντρική, αφού ο Θεός παρίσταται κύριος των πάντων. Όμως, ο Αββακούμ ως εκπρόσωπος του ισραηλιτικού λαού απευθύνεται στο Θεό με τα γνωστά ονόματα: Γιαχβέ, Καδώς (Άγιος) και Τσουρ (πέτρα). Τα ονόματα αυτά αποδίδουν μερικά από τα γνωρίσματα του Θεού ως αγίου, ζώντος και δημιουγού των πάντων, ενώ ο προφήτης Τον εκλαμβάνει ως άγιο εν οντολογική και ηθική εννοία και αιώνιο, ως κυρίαρχο και ρυθμιστή της ιστορίας που εξελίσσεται κατά τις θείες βουλές Του. 

Ο προφήτης παραπονείται για το γνωστό πρόβλημα της θεοδικίας, δηλ. πώς είναι δυνατόν ο άγιος και δίκαιος Θεός να χρησιμοποιεί ως όργανο τιμωρίας των κατοίκων του νοτίου βασιλείου τους σκληρούς, απάνθρωπους, άδικους και αιμοσταγείς Χαλδαίους, οι οποίοι χρησιμοποιώντας την υλική τους δύναμη αιχμαλωτίζουν λαούς. Όμως, ο Θεός εμφανίζεται κατ’ εξοχήν δίκαιος και τιμωρός συνάμα, εκλαμβάνοντας ως παράβαση του νόμου του, γραπτού και αγράφου, του θελήματός Του, απονέμοντας στον καθένα σύμφωνα με τις πράξεις του τα ανάλογα. Παρίσταται ως παγκόσμιος Θεός, ως δημιουργός, ο οποίος θα κρίνει ανεξαιρέτως όλους τους λαούς. 

Η απάντηση του Θεού στο παράπονο του προφήτη είναι «ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται» (2,4), είναι και ο πυρήνας, ο άξονας και η κεντρική ιδέα του βιβλίου του Αββακούμ και ολόκληρης της Βίβλου και αποτελεί τον locus classicus στην περί δικαίωσης διδασκαλία του αποστόλου Παύλου. 

Αναφορικά με το θέμα της αμαρτίας στο βιβλίο, η έννοια είναι διττή, αφ’ ενός ως καταπάτηση κάθε έννοιας δικαίου και ηθικής, και αφ’ ετέρου ως ανταρσία εναντίον του Θεού και θεοποίηση της υλικής δύναμης ατόμων ή λαού, όπως με τους Χαλδαίους (1,11). 

Ο Αββακούμ προετοιμάζεται πνευματικά, αυτοσυγκεντρώνεται και ανεβαίνει ως άλλος φρουρός στη σκοπιά του για να δεχθεί την αποκάλυψη, ζητά την απάντηση του Θεού για τα συμβαίνοντα και διερωτάται γιατί ο Θεός δεν επεμβαίνει άμεσα και δραστικά προκειμένου να αποκαταστήσει την ηθική τάξη. Τα ανάμεικτα συναισθήματα του προφήτη χαράς, φόβου, δέους και πίστης συνθέτουν ύμνο προς τον Θεό, ενώ η προσευχή λειτουργεί ως μέσο επικοινωνίας ανθρώπου και Θεού, ως έκκληση, ως ικεσία προς βοήθεια. 

Οι βασικές θεολογικές ιδέες που δεσπόζουν στο βιβλίο του είναι ο νόμος και το δίκαιο, που δηλώνουν το άθροισμα των θρησκευτικών και ηθικών ιδεών, οι οποίες είναι ρυθμιστικά πίστης και ζωής με καθολική ισχύ στον ιστορικό χωροχρόνο, ενώ η κυρίαρχη ιδέα είναι η σταθερή και ακλόνητη πίστη στον Θεό, ο οποίος είναι και ο ρυθμιστής του ιστορικού γίγνεσθαι. 

ΣΗΜΕΡΑ, όπως και τότε, πανίσχυρες παγκόσμιες δυνάμεις «θεοποιούν» την υλική τους δύναμη, προκειμένου να υποδουλώσουν λαούς, υφαρπάζοντας την εθνική τους ανεξαρτησία και τον πλούτο τους, διασαλεύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την παγκόσμια ηθική τάξη. Οι κατ’ εξακολούθησιν και κατά συρροήν παραβάσεις Νόμων, γραπτών και αγράφων, από τους «Άρχοντες», αποτελεί καταπάτηση κάθε έννοιας δικαίου και ηθικής, ώστε να μπορεί να χαρακτηριστεί ως «αμαρτία». Η νομιμοφάνεια της επιβολής των νόμων, η ασυδοσία των αδίκων επί των δικαίων, η απάθεια, η αδιαφορία και η αλαζονεία είναι γνωρίσματα αυτών που καταδυναστεύουν τους αδυνάτους. Χαρακτηριστικό του «εχθρού» είναι η πλεονεξία και η αδικία που τον ωθεί να αποκτά εδάφη και κατοικίες που δεν του ανήκουν. Παραθέτω τον 1ο από τους πέντε ταλανισμούς του Βιβλίου του Αββακούμ:

2,6 β

Αλίμονο στον πληθύνοντα με όσα δεν τού ανήκουν, μέχρι πότε θα φορτώνει τόν εαυτό του με ενέχυρα.

2,7 

Μήπως δεν θα εξεγερθούν ξαφνικά οι οφειλέτες σου και δεν θα αφυπνισθούν αυτοί τους οποίους καταπιέζεις; Και θα γίνεις λεία τους.

2,8 

Επειδή σύ λεηλάτησες έθνη πολλά θα σε λεηλατήσουν όλοι οι υπόλοιποι λαοί, εξ αιτίας των αιμάτων των ανθρώπων και της βιαιότητας κατά της γης, της πόλης και όλων των κατοίκων της.

Ἀπολυτίκιον 

Ὡς ὄρος προέγραψας τὴν Θεοτόκον ἁγνήν, ἐξ ἧς ἡμῖν ἐλάμψεν ὁ τῶν ἁπάντων Θεός, σαρκὸς ὁμοιώματι. Ὅθεν σὲ ὡς προφήτην θεηγόρον τιμῶντες, χάριτος οὐρανίου μετασχεῖν δυσωποῦμεν, πρεσβείαις σου θεοδέκτοις, Ἀββακοὺμ ἔνδοξε.

Ελένη Δραμπάλα

Ο "σεβάσμιος" Ποσειδώνας και το δίδαγμα των μύθων του

"δεν πρέπει να ζητάμε από τους θεούς ή να τους υποσχόμαστε πράγματα που αγνοούμε τη φύση τους και την έκβασή τους"

Σε ιερατική στάση ο "σεβάσμιος" Ποσειδώνας με την τρίαινά του στηριγμένη στη γη.
 (Μελανόμορφος αμφορέας του 540-530 π.Χ., Παρίσι, Bibliotheque Nationale)

Γράφει η Ελένη Δραμπάλα

Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία ο Ποσειδώνας ονομαζόταν Πελαγαίος, κατά την ιδιότητά του ως θεού της στεριάς και της θάλασσας, των πόσιμων νερών, πηγών και ποταμών. Στο βιβλίο Ι του Παυσανία "Ελλάδος Περιήγησις" αναφέρεται ότι ο Ποσειδώνας ήταν ένας από τους επιστάτες του χρησμού στους Δελφούς πριν από τον Ολύμπιο Απόλλωνα. Μεταξύ τους υπήρξε στενή συνεργασία: ο μεν Δελφικός Απόλλωνας ενέκρινε την εγκατάσταση ανθρώπων στις αποικίες, ο δε Ποσειδών προσέφερε το εξαγνιστικό ύδωρ προκειμένου να ιδρυθεί η αποικία. Στην Ανάβαση του Ξενοφώντος αναφέρεται ότι περί το 400 - 399 π.Χ. ομάδα στρατιωτών τραγουδούσε παιάνα στον Ποσειδώνα, προκειμένου να τον εξευμενίσει, λόγω του ότι ο Ποσειδώνας προκαλούσε κάποιες μορφές νοητικής διαταραχής. Ακόμη, σε κείμενο του 400 π.Χ. του Ιπποκράτη για τις ιερές αρρώστειες, αναφέρεται ότι κατηγορήθηκε για κάποια είδη επιληψίας.

Ο Ποσειδώνας επιτίθεται με την τρίαινα κατά του Γίγαντα Εφιάλτη, ενώ ετοιμάζεται να του εκσφενδονίσει ένα μεγάλο κομμάτι γης, πιθανόν ένα νησί κατάμεστο από ζώα ξηράς και θάλασσας.
(Ερυθρόμορφος κρατήρας, του 480 π.Χ., Βιέννη, Kunsthistorisches Museum)

Οι μύθοι που αναφέρονται στον Ποσειδώνα δίνουν την αίσθηση ότι για τους αρχαίους θεωρείτο υπεύθυνος για διάφορα γεωλογικά και άλλα παρόμοια φαινόμενα.

1)  Γήινη επιφάνεια: διαμορφώνει βουνά, κοιλάδες, νησιά, πορθμούς, ισθμούς και ό,τι άλλο συσχετίζεται με το έδαφος. Σύμφωνα, πάντα, με τη μυθολογία, με τις ενέργειές του αυτές σχηματίζεται η Σαρδηνία, η Εύβοια, η Κύπρος, η Νίσυρος κ.ά., τα θεσσαλικά Τέμπη, ενώ πετρώνει και το καράβι των Φαιάκων στο λιμάνι, αποκλείοντας έτσι την πόλη από τη θάλασσα. 

2) Γεωλογικά φαινόμενα - Κατολισθήσεις, σεισμοί και καταποντισμοί, ρήγματα: Πραγματικά "τρέμουν" τα βουνά, η γη ταρακουνείται, προκαλεί τρόμο ακόμα και στον Άδη, η τρίαινά του κομματιάζει την Κω. Κι όλα αυτά, ως αποτέλεσμα των φυσιογνωμικών ιδιοτήτων που του αποδίδονταν, αφού ο Ποσειδώνας λατρευόταν ως "Γαίης κινητήρ", "Γαιήοχος", "Μοχλευτήρ", "Σεισίχθων", "Δαμασίχθων", "Ἐλασίχθων", "Ἑλελίχθων", "Ἐνοσίγαιος" κ.λπ. Έπρεπε, όμως, να τον εξευμενίσουν, επικαλούμενοι την προστασία του, προσδίδοντάς του ιδιότητες για τη σταθερότητα του εδάφους και για την ασφάλεια των κτισμάτων. Έτσι, λατρευόταν και ως "Ἑδραῖος", "Ἀσφάλειος", "Θεμελιοῦχος", "Τειχοποιός" κ.λπ. Δηλαδή, κλείνει τις πύλες του Κάτω Κόσμου και φυλακίζει τους Τιτάνες στα Τάρταρα, ενώ θεμελιώνει και χτίζει τα τείχη της Τροίας. 

3) Υδάτινο σύστημα: Αφορά την κίνηση των υδάτων πάνω και κάτω από την επιφάνειά της, τα ποτάμια, τις πηγές, τις λίμνες, πλημμύρες κ.λπ. Γι' αυτά τα φαινόμενα τον λάτρευαν ως "Κρηναῖο", "Πετραῖο", "Ἐπιλήμνιο" κ.λπ., ως τον θεό που με την τρίαινά του σχίζει τους βράχους και αναβλύζουν πηγές.

4) Θάλασσα: Οι δυνάμεις της είναι φοβερές και αδάμαστες για τον άνθρωπο και δημιουργούν απρόβλεπτους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα, έτσι ο Ποσειδώνας χαρακτηρίστηκε ως "Ἅλιος", "Ἐνάλιος" και "Ἁλιμέδων, "Θαλάσσιος και "Θαλασσομέδων", "Πελάγιος" και "Πελαγαῖος", "Πόντιος", "Βύθιος" και "Ἐπακταῖος", καθώς και "Μύχιος", "Ἴσθμιος", "Πόρθμιος", "Ναυμέδων" και "Ἀσφάλειος".

Από τη σχέση που είχε ο Ποσειδώνας με τη θάλασσα δίνεται η εξήγηση στο μύθο, το δελφίνι και τα κήτη. Tο δελφίνι συνδέεται με τα καλά νέα, ενώ τα κήτη με τις πλημμύρες και τις καταστροφές (Περσέας και Ανδρομέδα στην Αιθιοπία, Ηρακλής και Ησιόνη στην Τροία). 

Σύμφωνα με την ελληνική θεολογία, οι μύθοι του Ποσειδώνα προωθούν ένα δίδαγμα: δεν πρέπει να ζητάμε από τους θεούς ή να τους υποσχόμαστε πράγματα που αγνοούμε τη φύση τους και την έκβασή τους. 

Ελένη Δραμπάλα

Η Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου) (VIDEO)

Τὰς ἐν λάρυγγι Σῶτερ ὑψώσεις φέρει,

Ὑψούμενον βλέπουσα τὸν Σταυρὸν κτίσις.

Ὑψώθη δεκάτῃ, Σταυροῦ ξύλον, ἠδὲ τετάρτῃ.

Γράφει η Ελένη Δραμπάλα

Η ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού εορτάζεται ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ και είναι από τις σπουδαιότερες εορτές του εκκλησιαστικού έτους. 

Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Ιστορία, η μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, η αγία Ελένη, το 325 μ.Χ. επισκέφθηκε τους Αγίους Τόπους, όπου στην καρδιά της ρωμαϊκής Ιερουσαλήμ της έδειξαν έναν τάφο λαξευτό στο βράχο και της είπαν ότι ήταν ο Πανάγιος Τάφος. Το εύρημα αυτό τράβηξε την προσοχή του Μ.Κωνσταντίνου, ο οποίος εξέδωσε αυτοκρατορική διαταγή στον επίσκοπο της Ιερουσαλήμ να χτίσει στο σημείο αυτό μία «βασιλικήν τῶν ἁπανταχοῦ βελτίονα». 

Από αξιόπιστες πηγές αναφέρεται ότι ο Ζηνόβιος (συριακό όνομα) και ο πρεσβύτερος Ευστάθιος ήταν οι αρχιτέκτονες από την Κωνσταντινούπολη. Η βασιλική, το μαρτύριο, όπως αποκαλείται από τους συγχρόνους της, άρχισε να οικοδομείται το 325/6 και τα εγκαίνια έγιναν το 336 μ.Χ., ενώ χορεία επισκόπων κατέφθασε στην Ιερουσαλήμ από την Τύρο, όπου ευρίσκοντο λόγω μίας συνόδου. 

Ο Άγιος Κωνσταντίνος και η Αγία Ελένη. Εικόνα του 1478.
Σήμερα στο Germanisches Nationalmuseum, Νυρεμβέργη, Γερμανία.

Σκοπός της αγίας Ελένης ήταν η ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού, ο οποίος και βρέθηκε παραπεταμένος σε μία χωματερή, μετά από κοπιώδεις ανασκαφές, ενώ σύμφωνα με την παράδοση, η αγία οδηγήθηκε σ’ αυτό το σημείο λόγω του αρωματικού φυτού, του γνωστού βασιλικού, όπου τελικά βρέθηκαν και οι δύο σταυροί των ληστών. Η βασιλομήτωρ δακρυσμένη παρέδωσε τον Τίμιο Σταυρό στον Πατριάρχη Μακάριο, ο οποίος στις 14 Σεπτεμβρίου του έτους 335 τον ύψωσε στον Γολγοθά και κατόπιν τον τοποθέτησε στον ναό της Αναστάσεως. 

Το πελώριο εκείνο κυκλικό οικοδόμημα του Μ.Κωνσταντίνου, το συγκρότημα, περιελάμβανε τη βασιλική, τον Τάφο και την αυλή, και αποτελούσε το μαρτύριο της Θυσίας και της Ανάστασης του Χριστού· από το σημείο εκείνο είχε αναστηθεί ο Χριστός και από το σχήμα του ονομάστηκε «Κυκλικός Ναός της Ανάστασης», ενώ δεν διασώζεται σήμερα στην αρχική του δομή, παρά μόνον ελάχιστα τμήματά του από τα κτίσματα στον Γολγοθά.

Η δεύτερη ύψωση του Τιμίου Σταυρού ήταν πάλι 14 Σεπτεμβρίου του έτους 626 μ.Χ. από τον Πατριάρχη Ζαχαρία στον ναό της Αναστάσεως. Σύμφωνα με τις πηγές, το 613 μ.Χ. η Παλαιστίνη κυριεύθηκε από τους Πέρσες, οι οποίοι την λεηλάτησαν καταστρέφοντας ιερά προσκυνήματα και παίρνοντας ως λάφυρο τον Τίμιο Σταυρό, τον οποίο μετέφεραν στη χώρα τους. 

Κατά τις παραδόσεις, γίνονταν πολλά θαύματα εκεί. Οι Πέρσες, που ήταν και πυρολάτρες θεωρούσαν ότι το Τίμιο ξύλο είχε μαγικές ιδιότητες, γι’ αυτό το φύλασσαν και το προσκυνούσαν, μη γνωρίζοντας την πραγματική του Δύναμη, ηττήθηκαν δε από τον αυτοκράτορα Ηράκλειο, ο οποίος παρέλαβε τον Τίμιο Σταυρό και τον μετέφερε στην Ιερουσαλήμ. 

Σύμφωνα με τον Παυλίνο (εκκλησιαστικό συγγραφέα), επειδή η εκκλησία των Ιεροσολύμων θεωρούσε ότι ο Σταυρός του Χριστού ανήκει σε όλη την χριστιανοσύνη, αποφάσισε να τεμαχίσει το Τίμιο Ξύλο και να το διανείμει σε όλη την Εκκλησία. Μέχρι σήμερα έχουν διασωθεί πολλά τεμάχια, φυλασσόμενα ως πολύτιμα κειμήλια, και μάλιστα στις ιερές μονές του Αγίου Όρους. Υπάρχει, βέβαια, και μία εσχατολογική προφητεία, η οποία αναφέρει ότι η επανένωση του Τιμίου Σταυρού θα αποτελέσει ένα από τα πιό συγκλονιστικά γεγονότα του τέλους του κόσμου!

ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Η τιμή του Σταυρού αρχίζει από τους αποστολικούς χρόνους και αυτό διακρίνεται στις επιστολές του αποστόλου Παύλου, όπου μέσα από αυτές ο απόστολος ομιλεί για το καύχημα του Σταυρού του Χριστού, τον σεβασμό και την τιμή προς το ιερό σύμβολο, το οποίο αποτέλεσε το μέσο για την καταλλαγή των ανθρώπων με τον Θεό για το δρόμο της σωτηρίας, έχοντας ως πρότυπον αυταπάρνησης και ταπείνωσης τον Χριστό, ο οποίος «ἑαυτόν ἐκένωσε μορφήν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, και σχήματι εὑρεθείς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτόν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυροῦ» (Φιλιπ. Κεφ. β΄ 7-8). 

Ακόμη ομιλεί και για τους εχθρούς του Σταυρού του Χριστού «βλέπετε τούς κύνας, βλέπετε τούς κακούς ἐργάτας, βλέπετε την κατατομήν· ἡμεῖς γάρ ἐσμεν ἡ περιτομή, οἱ Πνεύματι Θεοῦ λατρεύοντες και καυχώμενοι ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ καί οὐκ έν σαρκί πεποιθότες» (Φιλιπ. Κεφ. γ΄ 2-3), «πολλοί γάρ περιπατοῦσιν ... τούς ἐχθρούς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, ὧν τό τέλος ἀπώλεια, ὧν ὁ Θεός ἡ κοιλία καί ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν, οἱ τά ἐπίγεια φρονοῦντες! ἡμῶν γάρ το πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει, ἐξ οὗ καί σωτῆρα ἀπεκδεχόμεθα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν» (Φιλιπ. Κεφ. γ΄ 18-20). 

Στις κατακόμβες (2ος αι. μ.Χ. παλαιοχριστιανική εποχή), επίσης, ήταν εγχαραγμένοι σταυροί, ενώ ακόμα και την περίοδο της Εικονομαχίας (726-843 μ.Χ.) στη θέση των ιερών εικόνων είχαν τοποθετήσει σταυρούς. 

Την 28η Οκτωβρίου του 312 μ.Χ., ο Μ.Κωνσταντίνος βάδιζε εναντίον του Μαξεντίου στη Ρώμη και το όραμα τού έδειξε το σημείο του σταυρού στον ουρανό σχηματισμένο με αστέρια και ήταν μεσημέρι, με την επιγραφή «ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ». Από τότε, με αυτοκρατορική διαταγή, ο σταυρός έγινε το σύμβολο του στρατού, ενώ χαράχτηκε στις στρατιωτικές ασπίδες, στα κράνη, στα λάβαρα κ.λπ., πίστευε δε ότι η δύναμη του Σταυρού του χάρισε τη νίκη κι έτσι το 313 μ.Χ. με το Έδικτο των Μεδιολάνων (ανεξιθρησκεία) ευνόησε ανοιχτά πλέον τον χριστιανισμό αναγνωρίζοντάς τον και επισημοποιώντας τον, ενώ Εκκλησία και Αυτοκρατορία συνδέθηκαν στενά. 

Η θέση και οργάνωση της Εκκλησίας έχει ως άξονα το πρόσωπο του Μ.Κωνσταντίνου, αν και ο ίδιος βαπτίσθηκε λίγο πριν τον θάνατό του. Θεωρούσε δε τον εαυτό του δέκατο τρίτο απόστολο και αντιπρόσωπο του Χριστού στη γη. Πίστευε ότι μία μορφή του θείου ενσαρκωνόταν στο πρόσωπό του, όπως και οι ειδωλολάτρες, ο Αήττητος Ήλιος, η Έδρα της Δικαιοσύνης, αλλά και ότι είχε επιλεγεί από τον Θεό για να οδηγήσει την Εκκλησία του Χριστού στη νίκη. 

Ο κρατικός μηχανισμός χρησιμοποιήθηκε για να εφαρμοστούν οι αποφάσεις των Συνόδων, ενώ η αυτοκρατορική εξουσία εξύψωσε τη θέση της Εκκλησίας με σκοπό να προσελκύσει τον ειδωλολατρικό κόσμο. Πάντως, ο Μ.Κωνσταντίνος παρέμεινε προστάτης και της εθνικής θρησκείας, διατηρώντας τον τίτλο του Μεγάλου Αρχιερέως.

Σήμερα, Μέγας Αρχιερεύς είναι μόνον ο Χριστός.

ΤΟ ΑΛΗΘΙΝΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ 

Σύμφωνα με τον Καντ, το αληθινό νόημα της ελευθερίας αποκαλύπτεται μέσω του ηθικού νόμου που υπάρχει μέσα μας. Στην ορθόδοξη πίστη, όμως, το αληθινό νόημα της ελευθερίας αποκαλύπτεται στον Σταυρό του Χριστού. Ο Ιω. Δαμασκηνός λέει: «ἀλλά πάντων ἐστί θαυμαστότερον ὁ τίμιος αὐτοῦ σταυρός ... ὁ θάνατος κατήργηται, ὁ ἅδης ἐσκύλευται, ἡ ἀνάστασις δεδώρηται ... καί κληρονόμοι γεγόναμεν διά τοῦ σταυροῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ». 

Ο Σταυρός του Χριστού είναι ο Σταυρός της Ελευθερίας, είναι το «μέγα θαῦμα», που θεραπεύει το «μέγα τραῦμα», τον άνθρωπο (Δοξαστικό εσπερινού, Παρασκευή εσπέρας μετά του Θωμά). 

Ο σταυρωμένος Χριστός είναι ο σθεναρότερος υπερασπιστής της ανθρώπινης ελευθερίας, μίας ελευθερίας που δεν σταυρώνει, αλλά σταυρώνεται, είναι η εκούσια σταύρωση του ατομισμού και της αυτονομίας μας, η έκφραση της κοινωνίας αγάπης, επειδή ο Θεός είναι αγάπη. 

Αυτή η σταυρωμένη αγάπη δεν εξαναγκάζει κανένα προς αποδοχή της, διότι η αλήθεια του σταυρού γνωρίζεται μόνο ελεύθερα (Ν.Μπερδιάγιεφ, «Το πνεύμα του Ντοστογιέφσκι»). 

Εμείς είμαστε υπεύθυνοι για το αν θα γίνουμε δούλοι ή ελεύθεροι. Και η ελευθερία είναι αληθινή μόνον ως σταυρός. 

Επομένως, την ΑΛΗΘΕΙΑ θα πρέπει να την αναζητήσουμε στο σταυρό, στο σταυρό της αγάπης και της θυσίας, που είναι η πραγματική σωτήρια Δύναμη, και ΟΧΙ στην εξουσία, ούτε στη δυναστεία των σταυρωτών του κόσμου που επικρατεί το δίκαιο του ισχυρότερου. 

Η Θυσία στον Γολγοθά είναι ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ μας.

Ελένη Δραμπάλα

Ἀπολυτίκιον 

Σῶσον Κύριε τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου, νίκας τοῖς Βασιλεῦσι κατὰ βαρβάρων δωρούμενος καὶ τὸ σὸν φυλάττων διὰ τοῦ Σταυροῦ σου πολίτευμα.

Κοντάκιον

Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ ἑκουσίως, τῇ ἐπωνύμῳ σου καινὴ πολιτεία, τοὺς οἰκτιρμούς σου δώρησαι, Χριστὲ ὁ Θεός, Εὔφρανον ἐν τῇ δυνάμει σου, τοὺς πιστοὺς Βασιλεῖς ἡμῶν, νίκας χορηγῶν αὐτοῖς, κατὰ τῶν πολεμίων, τὴν συμμαχίαν ἔχοιεν τὴν σήν, ὅπλον εἰρήνης, ἀήττητον τρόπαιον.

ΔΕΙΤΕ ΤΟ VIDEO ΜΕ ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ