Η Χοντρή και ο Ζαχαρίας πάνε στην παραλία

Η Χοντρή του Θησαυρού ήταν μια δημοφιλής γελοιογραφία του Βασίλη Χριστοδούλου, που δημοσιευόταν επί σειρά ετών στο ελληνικό περιοδικό ποικίλης ύλης "Θησαυρός". Επρόκειτο για μια παχύσαρκη κυρία, τεραστίων διαστάσεων, η οποία καταπίεζε τον μικροκαμωμένο σύζυγό της Ζαχαρία.

Η "Χοντρή" έχει (ως εικόνα αλλά και περιεχόμενο) αποκτήσει έναν συμβολικό χαρακτήρα στη λαϊκή κουλτούρα, αποδίδοντας με γλαφυρότητα και χιούμορ τις διάφορες ευτράπελες καταστάσεις, τις σκέψεις και τα βαθύτερα συναισθήματα που διέπουν τον έγγαμο βίο. Κατά μια έννοια, στη δημιουργία αυτή ενυπάρχουν σε έντονο βαθμό, τα στοιχεία της γυναικείας χειραφέτησης και του φεμινισμού.

ΠΗΓΗ: http://lolanaenaallo.blogspot.gr/

ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Ο προφήτης Ζαχαρίας (8 Φεβρουαρίου)

Ο προφήτης οραματίζεται το ένδοξο μέλλον του ιουδαϊκού λαού, γύρω από το θρησκευτικό κέντρο, όπου θα συγκεντρωθεί ολόκληρος ο εθνικός κόσμος για την εγκαθίδρυση πανανθρώπινης θρησκείας.

Ἵππους ἑώρας τοὺς νόας Ζαχαρία,

Δι' ὧν πρὸς ὕψος οὐρανῶν ἀφιππάσω

Γράφει η Ελένη Δραμπάλα

Ο προφήτης και η εποχή του

Ο Ζαχαρίας (εβρ. Ζεχαργιά = ο Γιαχβέ ἀναμιμνῄσκεται) γιός του Βαραχίου και εγγονός του Αδδώ είναι αυτός που μνημονεύεται στο Νεεμ. 12, 4-16 ομώνυμος ιερέας, ο οποίος μαζί με τον Ζοροβάβελ και τον Ιησού τον αρχιερέα επανήλθε από την Βαβυλώνα, και προς τον Έσδρ. 5, 1.6, 14 υιό του Αδδώ, λαμβανομένης της εδώ λέξης «υἱός» υπό την έννοια του εγγόνου. Σύμφωνα με αυτά, ο προφήτης Ζαχαρίας είναι σύγχρονος του προφήτη Αγγαίου, μαζί με τον οποίο (1 Έσδρ. 6,1.2 Έσδρ. 5,1 εξ. Ζαχαρ. Κεφ. 1-8) κατά το 2^ο έτος της βασιλείας του Δαρείου του Υστάσπους (521-486 π.Χ.) προέτρεψε τον Ζοροβάβελ και τον ισραηλιτικό λαό για τη συνέχιση της ανοικοδόμησης του ναού. Ο μνημονευόμενος από τον Κύριο στο Ματθ. 23,35 Ζαχαρίας, γιός Βαραχίου, που φονεύθηκε μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου, δεν είναι ο ημέτερος προφήτης, αλλά άλλος, που έδρασε κατά τον 9^ο π.Χ. αιώνα και κατά τους Ο΄ (Εβδομήκοντα) καλείται Αζαρίας, υιός του αρχιερέα Ιωδαέ, που φονεύθηκε κατά διαταγή του βασιλιά Ιωάς (839-800 π.Χ.) (2 Παραλ. 24, 20 εξ.).

Σύμφωνα με την επιγραφή του βιβλίου (Ζαχαρ. 1,1), ο Ζαχαρίας κλήθηκε στο προφητικό αξίωμα τον 8^ο μήνα του 2^ου έτους της βασιλείας του Δαρείου του Υστάσπους (521-486 π.Χ.), δηλ. δύο μήνες αργότερα από τον Αγγαίο, το άσκησε δε μέχρι τον 9^ο μήνα του 4^ου έτους της βασιλείας του Δαρείου του Υστάσπους (Ζαχαρ. 7,1). Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο συνέχισε το έργο του μετά απ’αυτά. Προφανώς, η αποπεράτωση του ναού αποτελούσε το κέντρο των προσπαθειών του προφήτη, οπότε εσήμανε και το τέλος της προφητικής του αποστολής. Η εποχή δράσης του είναι η ίδια με του Αγγαίου. Τον ενθουσιασμό που δημιουργήθηκε για την έναρξη των εργασιών προς αποπεράτωση του ναού, διαδέχθηκε η απελπισία και η απογοήτευση, κυρίως από τα προκύψαντα οικονομικά προβλήματα, τα οποία κατέστησαν την ανοικοδόμηση της πόλης και του ναού λίαν δυσχερή. Σ’ αυτή, λοιπόν, την κρίσιμη περίοδο για τον αναγεννώμενο Ισραήλ, ο προφήτης καλείται να ενισχύσει την πίστη και την εμπιστοσύνη του στον Θεό, διά της προαγγελίας της έλευσης του Μεσσία προς αποκατάστασή του.

Το περιεχόμενο του βιβλίου

Το βιβλίο του Ζαχαρία είναι από τα δυσκολώτερα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, λόγω των συμβολισμών και των οραμάτων, περιέχει δε οράσεις και προφητείες, οι οποίες αναφέρονται στην ανοικοδόμηση του ναού και την μεσσιακή και εσχατολογική εποχή, διαιρούμενο σε:

• Α΄ ΜΕΡΟΣ: Οράματα και μεσσιακός θρίαμβος (1, 1-8, 23).
• Β΄ ΜΕΡΟΣ: Τιμωρία των γειτονικών λαών και του Ισραήλ, θρίαμβος αυτού και της βασιλείας του Θεού (9, 1-14, 21).

Η γνησιότητα του βιβλίου

Η αρνητική κριτική αρνείται την φιλολογική ενότητα του βιβλίου, δεχομένη Δευτεροζαχαρία (Κεφ. 9-14), με τα εξής επιχειρήματα:

α) Στο δεύτερο μέρος δεν μνημονεύεται ο ναός και τα πρόσωπα που διεδραμάτισαν σπουδαίο ρόλο κατά την ανοικοδόμησή του, δηλ. Ζοροβάβελ και αρχιερέας Ιησούς.

β) Στο πρώτο μέρος, η μεσσιανική – εσχατολογική εποχή συνδέεται με την ανοικοδόμηση του ναού, ενώ στο δεύτερο μέρος λείπει οποιαδήποτε συσχέτισή της προς τον ναό και προσδοκία αμέσου ελεύσεώς της.

γ) Το ιστορικό πλαίσιο του δεύτερου μέρους είναι διαφορετικό των χρόνων του Ζαχαρία, δεδομένου ότι δεν μνημονεύονται ως εχθροί οι Βαβυλώνιοι, αλλά κυρίως οι Ασσύριοι, οι Φιλισταίοι, οι Ιεβουσαίοι, οι Φοίνικες κ.ά.

δ) Από το δεύτερο μέρος λείπουν τα προσφιλή στον Ζαχαρία οράματα και

ε) Υπάρχει διαφορά γλώσσας, ύφους και ιδεών μεταξύ των δύο μερών.

Στα παραπάνω αντιπαρατίθενται τα ακόλουθα:

α) Στο πρώτο μέρος, ο Ζοροβάβελ μνημονεύεται με τον τίτλο του Μεσσία, ενώ παραλείπεται στο δεύτερο η μνημόνευση ως Μεσσία και ονομάζεται «βασιλεύς» (9,9).

β) Και τα δύο μέρη έχουν μεσσιακό χαρακτήρα, όπου, σε όλο το βιβλίο, διατυπώνεται η παγκοσμιότητα της μεσσιακής βασιλείας (κεφ. 8, 22-23, κεφ. 9, κεφ. 14).

γ) Οι εχθροί που μνημονεύονται στο δεύτερο μέρος, αναφέρονται συμβολικά για να δηλώσουν τα εν τω κόσμω κακά.

δ) Η έλλειψη οραμάτων στο δεύτερο μέρος δεν σημαίνει κάτι, διότι το ίδιο παρατηρείται και σε άλλα βιβλία (π.χ. βιβλίο Δανιήλ).

ε) Η διαφορά γλώσσας, ύφους και ιδεών εξηγείται από τον διαφορετικό χρόνο συγγραφής και από τον επιδιωκώμενο σκοπό. Ενώ, επιπλέον, και στα δύο μέρη καταβάλλεται προσπάθεια ώστε να ενισχυθούν οι αποθαρρυμένοι Ιουδαίοι και θίγονται τα θέματα αυτά, όπως η θεία πρόνοια για τον Ισραήλ και τα Έθνη, η επιστροφή των εξορίστων Ιουδαίων και των Εθνών, και η θεία συγγνώμη.

Ο Ζαχαρίας ως προφήτης και συγγραφέας

Όπως και στον προφήτη Αγγαίο, έτσι και στον Ζαχαρία, κέντρο του κηρύγματος αποτελεί η ανοικοδόμηση του ναού, την οποία εκλαμβάνει κι αυτός ως προάγγελο της μεσσιακής εποχής. Ο προφήτης οραματίζεται το ένδοξο μέλλον του ιουδαϊκού λαού, γύρω από το θρησκευτικό κέντρο, όπου θα συγκεντρωθεί ολόκληρος ο εθνικός κόσμος για την εγκαθίδρυση πανανθρώπινης θρησκείας. Οι υπηρεσίες του Ζαχαρία προς την αρτισύστατο παλιννοστήσασα ιουδαϊκή κοινότητα, ως προφήτη και πολιτικού συγχρόνως αρχηγού, είναι αξιόλογες. Με πάθος διέθετε τις πνευματικές του δυνάμεις για τη θεμελίωση της νέας κοινότητας και την απομάκρυνση και εξουδετέρωση των κινδύνων που την απειλούσαν. Δεν θα ήταν υπερβολή να έλεγε κανείς, ότι η αποπεράτωση του ναού οφειλόταν ως επί το πλείστον στον Ζαχαρία. Εκείνο, όμως, το οποίο προβάλλει τον Ζαχαρία ως προφήτη, είναι η αναζωογόνηση και η σαφής διατύπωση της μεσσιακής πίστης, που συνδέεται στενότατα με την εποχή του. Ιδιαίτερη θέση κατέχει το βιβλίο του από φιλολογικής απόψεως. Παρά το δυσνόητό του, το πλήθος των εικόνων και των παραστάσεων, οι σύντομες σκηνές, μέσω των οποίων εύστοχα και με απλότητα διατυπώνει τις σκέψεις του, εκφράζει τα συναισθήματά του και περιγράφει τους οραματισμούς του μέλλοντος, καθιστούν το βιβλίο του προφήτη λίαν αξιόλογο. Από λογοτεχνικής άποψης κατέχει ζηλευτή θέση μεταξύ των αντιπροσώπων της αποκαλυπτικής φιλολογίας.

Ελένη Δραμπάλα

ΘΡΗΣΚΕΙΑ: Ο προφήτης Δανιήλ και οι άγιοι Τρεις Παίδες Ανανίας, Ζαχαρίας και Μισαήλ (17 Δεκεμβρίου)

Το βιβλίο του ανήκει στην αποκαλυπτική φιλολογία, της οποίας ο προφήτης θεωρείται πατήρ

Εξαγγέλλει την προφητεία του διά της εξηγήσεως του ενυπνίου του Ναβουχοδονόσορος, προλέγοντας κατά μεγαλειώδη και επιβλητικό τρόπο την ίδρυση, τον θρίαμβο και το ακατάληπτο της μεσσιακής βασιλείας, η οποία θα ιδρυθεί από τον Υιό του Ανθρώπου.

Γράφει η Ελένη Δραμπάλα

Eις τον Δανιήλ.

Ὕπαρ, Θεέ, βλέπει σε νῦν ἐπὶ θρόνου,

Τμηθεὶς Δανιήλ, οὐκ ὄναρ καθὼς πάλαι.

Eις τους τρεις Παίδας.

Εἰ μὴ θανεῖν τρεῖς Παῖδες ἤρων ἐκτόπως,

Ὡς τοῦ πυρὸς πρίν, ἦρχον ἂν καὶ τοῦ ξίφους.

Ἑβδομάτῃ δεκάτῃ Δανιὴλ τάμον, ὃς βλέπει μέλλον.

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΗ

Το όνομα Δανιήλ, στην εβραϊκή γλώσσα Δανιγγέλ, σημαίνει ο Θεός κρίνει ή κριτής μου είναι ο Θεός, ενώ και άλλα πρόσωπα στην Παλαιά Διαθήκη φέρουν αυτό το όνομα (1 Παραλ. 3,1,2, Έσδρ. 8,2, Νεεμ. 10,6), απαντά δε και σε εξωβιβλικά κείμενα. 

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του βιβλίου, ο Δανιήλ κατήγετο από την Ιερουσαλήμ, πιθανώς από τον βασιλικό οίκο του Ιούδα (Δαν. 1,3) και οδηγήθηκε από τον Ναβουχοδονόσορα τον Β΄ μαζί με άλλους ευγενείς ομοφύλους του αιχμάλωτος στην Βαβυλώνα κατά το 3ο έτος της βασιλείας του Ιωακείμ (605 π.Χ.), όταν κατελήφθη η Ιερουσαλήμ (Δαν. 1,1-7). 

Κατά την αιχμαλωσία του προσελήφθη με τους τρεις παίδες Ανανία, Μισαήλ και Αζαρία στην βασιλική αυλή, εκλεγμένος για τα σπάνια πνευματικά και σωματικά του χαρίσματα και μετονομάσθηκε σε Βαλτάσαρ (555-539 π.Χ.), Δαρείου του Μήδου (;) και Κύρου (538-529 π.Χ.) και κατέλαβε πολιτικά αξιώματα λόγω των σπανίων προσόντων του και της ικανότητάς του να εξηγεί ενύπνια (Δαν. 2,1-45, 4, 1-34, 5,1-30). Από την υψηλή αυτή θέση του διοικητή της Βαβυλώνας, ο Δανιήλ είχε την ευκαιρία να διδάξει στους βασιλείς αυτούς την πίστη στον μόνο και αληθινό Θεό. Αργότερα κατηγορήθηκε από το περιβάλλον του βασιλιά Δαρείου και ρίπτεται στον λάκκο των λεόντων, από τον οποίο σώζεται ως εκ θαύματος (Δαν. 6,17-25). Επανέκτησε, όμως, την προτέρα θέση του και την διατήρησε μέχρι του 3ου έτους του βασιλιά Κύρου, διαδόχου του Δαρείου, αρνηθείς να επιστρέψει στην Ιερουσαλήμ, δυνάμει του γνωστού διατάγματος του Κύρου. 

Οι Τρεις Παίδες εν Καμίνω, τοιχογραφία από την Κατακόμβη της Πρισίλλας στη Ρώμη, μέσα 3ου αι. μ.Χ.

Ο Δανιήλ, σε σχέση με τους άλλους προφήτες, ως εκ της θέσεώς του, είχε να διαδραματίσει ως προφήτης όλως ιδιάζον έργο. Η ανατροφή του, η παιδεία του και η υψηλή διοικητική του θέση σε ξένη αυλή καθιστούσε την αποστολή του στην Βαβυλώνα, ως άλλοτε του Ιωσήφ στην Αίγυπτο, δυσχερέστατη. Ως Ιουδαίος ώφειλε, όχι μόνο να μείνει πιστός στον πάτριο νόμο φροντίζοντας και τους συμπατριώτες του, αλλά και να διδάξει τον αληθινό Θεό στους τιμήσαντες αυτόν ειδωλολάτρες βασιλείς και τον λαό τους, ενώ υπεχρεούτο όχι μόνο να παρηγορήσει το ιουδαϊκό έθνος ευρισκόμενο εν αιχμαλωσία περί της αποκαταστάσεώς του, αλλά και να αποδείξει στους ειδωλολάτρες εμπράκτως την ύπαρξη ως μόνου αληθινού Θεού, του Θεού του. 

Ο ΔΑΝΙΗΛ ΩΣ ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Η διδασκαλία του στρέφεται περί τον Θεό των πατέρων του, υπό την εξουσία του οποίου υπάγονται τα πάντα και εκ του οποίου χορηγούνται και εξαρτώνται τα πάντα. 

Το νέο στοιχείο της διδασκαλίας του είναι η υπερβατικότητα του Θεού, του οποίου η κατοικία είναι στους ουρανούς και επικοινωνεί με τον κόσμο διά των αγγέλων, ενώ η δικαιοσύνη, η αιωνιότητα και η πανσοφία του Θεού τονίζονται ιδιαιτέρως. Ο Θεός, ο Θεός του σύμπαντος αποτελεί το κέντρο των πάντων, τα οποία ρυθμίζονται από τη βούλησή Του. Το κράτος το ισχυρό και ακατάλυτο θα συντρίψει τα ισχυρά της γης βασίλεια και θα παραμείνει αιώνιο. 

Ο προφήτης εξαγγέλλει την προφητεία του διά της εξηγήσεως του ενυπνίου του Ναβουχοδονόσορος, προλέγοντας κατά μεγαλειώδη και επιβλητικό τρόπο την ίδρυση, τον θρίαμβο και το ακατάληπτο της μεσσιακής βασιλείας, η οποία θα ιδρυθεί από τον Υιό του Ανθρώπου. 

Τέλος, η σαφής περί Αναστάσεως διδασκαλία οφείλεται στον προφήτη Δανιήλ. Το βιβλίο του έχει παραμυθητικό χαρακτήρα, ανήκει στην αποκαλυπτική φιλολογία, της οποίας ο Δανιήλ θεωρείται πατήρ. 

Ἀπολυτίκιον

Μεγάλα τὰ τῆς πίστεως κατορθώματα! ἐν τῇ πηγῇ τῆς φλογός, ὡς ἐπὶ ὕδατος ἀναπαύσεως, οἱ ἅγιοι τρεῖς παῖδες ἠγάλλοντο· καὶ ὁ Προφήτης Δανιήλ, λεόντωv ποιμήv, ὡς προβάτων ἐδείκνυτο. Ταῖς αὐτῶν ἰκεσίαις, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς.

Κοντάκιον

Ἦχος γ’ Ἡ Παρθένος σήμερον.

Καθαρθεῖσα Πνεύματι, ἡ καθαρά σου καρδία, προφητείας γέγονε, φαεινοτάτης δοχεῖον· βλέπεις γὰρ ὡς ἐνεστῶτα τὰ μακρὰν ὄντα, λέοντας, ἀποφιμοῖς δὲ βληθείς ἐν λάκκῳ· διὰ τοῦτό σε τιμῶμεν, Προφῆτα Μάκαρ, Δανιὴλ Ἔνδοξε.

Ελένη Δραμπάλα