Ὦ γλυκύ μου ἔαρ, γλυκύτατόν μου τέκνον ... η κορύφωση του Θείου Δράματος, ημέρα πένθους της Χριστιανοσύνης

Ὦ γλυκύ μου ἔαρ, 

γλυκύτατόν μου τέκνον, 

ποῦ ἔδυ σου το κάλλος;

Ὦ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν μου, 

γλυκύτατόν μου τέκνον, 

πῶς τάφῳ νῦν καλύπτῃ;

Ἰδεῖν τήν τοῦ Υἱοῦ σου, 

ἀνάστασιν Παρθένε, 

ἀξίωσον σούς δούλους.

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ ΤΟΥ ΣΑΛΒΑΝΤΟΡ ΝΤΑΛΙ.

«Ο Χριστός του Αγίου Ιωάννη του Σταυρού» του Σαλβαντόρ Νταλί (1951). Η απεικόνιση του Ιησού Χριστού στον Σταυρό, προβάλλεται σ' ένα σκοτεινό ουρανό και στη βάση φαίνεται βάρκα με ψαράδες μέσα σε μια λίμνη. 

Αν και πρόκειται για τη Σταύρωση, ωστόσο δεν διακρίνεται αίμα στο σώμα και στα χέρια του Χριστού, ούτε υπάρχει το ακάνθινο στεφάνι. Κι αυτό, διότι ο Νταλί, δημιούργησε τον πίνακα, λόγω ενός ονείρου που είχε δει. 

Ο τίτλος του πίνακα «Ο Χριστός του Αγίου Ιωάννη του Σταυρού», βασίστηκε σε σχέδιο ενός Ισπανού μοναχού του 16ου αιώνα. Ωστόσο, η σύνθεση του Χριστού βασίστηκε σ' ένα τρίγωνο και έναν κύκλο. Ο σχηματισμός του τριγώνου γίνεται από τα χέρια του Χριστού και ο κύκλος από το κεφάλι Του. Ως προς το τρίγωνο, αυτό ενδεχομένως να είναι αναφορά στην Αγία Τριάδα, ενώ ως προς τον κύκλο ενδεχομένως οδηγεί στην πλατωνική σκέψη.

Η απόφαση του Μεγάλου Συνεδρίου για τη δολοφονία του Χριστού

Ο Ιησούς θα συλληφθεί και θα σταυρωθεί ακριβώς μέσα στο Πάσχα, σύμφωνα με την απόφαση του Σανχεντρίν (Μεγάλο Συνέδριο) του ανώτατου διοικητικού, δικαστικού, πολιτικού και θρησκευτικού οργάνου του απανταχού ιουδαϊσμού.
Οι Φαρισαίοι, όπως και οι Σαδδουκαίοι και οι Εσσαίοι, εμφανίζονται ως πολιτικοθρησκευτικές παρατάξεις ή κόμματα περί τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. 

Γράφει η Ελένη Δραμπάλα 

Ερμηνευτικά σχόλια σύμφωνα με τους Συνοπτικούς

(Ματθ. 26)

ΚΑΙ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ ᾿Ιησοῦς πάντας τοὺς λόγους τούτους εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· 2 οἴδατε ὅτι μετὰ δύο ἡμέρας τὸ πάσχα γίνεται, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς τὸ σταυρωθῆναι. 3 τότε συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ, εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως τοῦ λεγομένου Καϊάφα, 4 καὶ συνεβουλεύσαντο ἵνα τὸν ᾿Ιησοῦν δόλῳ κρατήσωσι καὶ ἀποκτείνωσιν. 5 ἔλεγον δέ· μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, ἵνα μὴ θόρυβος γένηται ἐν τῷ λαῷ.

(Μάρκ. 14)

ΗΝ δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυμα μετὰ δύο ἡμέρας. καὶ ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς πῶς αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες ἀποκτείνωσιν. 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ.

(Λουκά 22)

ΗΓΓΙΖΕ δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν ἀζύμων ἡ λεγομένη πάσχα.

2 καὶ ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὸ πῶς ἀνέλωσιν αὐτόν· ἐφοβοῦντο γὰρ τὸν λαόν.

Η πρόρρηση του πάθους στους μαθητές σκοπό έχει να δείξει ότι όλα όσα επακολουθήσουν είναι μέσα στο Σχέδιο του Θεού κι ότι ο Ιησούς, το κεντρικό πρόσωπο των γεγονότων, είναι κύριος της ιστορίας. Αντιθέτως, τα σχέδια της σύλληψης και θανάτωσης του Ιησού, όχι κατά τη διάρκεια της εορτής, για να μην εμποδισθεί από το συρρέον πλήθος ή για να μη προκληθεί τυχόν εξέγερση λόγω της δημοφιλίας του Ιησού, δεν θα πραγματοποιηθούν, αλλά θα γίνει ακριβώς το αντίθετο: ο Ιησούς θα συλληφθεί και θα σταυρωθεί ακριβώς μέσα στο Πάσχα.

Η σύσκεψη των ιουδαϊκών Αρχών, σύμφωνα με τον Ματθαίο, έγινε στο σπίτι του Καϊάφα, ο οποίος είχε διορισθεί μέγας αρχιερέας το 18 μ.Χ., από τον προκάτοχο του Πιλάτου (26-36 μ.Χ.), τον Βαλέριο Γράτο (Valerius Gratus 15-26 μ.Χ.), μέχρις ότου παύθηκε από τον Βιτέλλιο (Vitellius) το 36 μ.Χ. (Ιωσήπου, Αρχαιολογία 18,2,2 και 18,4,3). Ο Καϊάφας είναι ακόμη αρχιερέας, όταν ο Πέτρος και ο Ιωάννης προσήχθησαν ενώπιον του Συνεδρίου. Πιθανώς και επί του πρωτομάρτυρος Στεφάνου. Δεν αποκλείεται, ο αρχιερέας, από τον οποίο ο Παύλος ζήτησε επιστολές προς τις συναγωγές της Δαμασκού για τη σύλληψη των εκεί χριστιανών, να είναι ο ίδιος ο Καϊάφας. 

Το 1990 ανακαλύφθηκε τυχαία το οστεοφυλάκιο του Καϊάφα, 3 χλμ νότια της Ιερουσαλήμ, με την επιγραφή "Yehosef bar Qayyafa". Η φράση του Ιωάννη "ἀρχιερεὺς ὤν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου" σημαίνει απλώς ότι ήταν αρχιερέας εκείνη τη μοιραία χρονιά. Οι εκάστοτε αρχιερείς ήταν δοτοί της ρωμαϊκής εξουσίας και παρέμεναν στη θέση τους όσο εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα της ρωμαϊκής πολιτικής. 

Ο πληθυντικός "οἱ ἀρχιερεῖς", εννοεί το αρχιερατικό συμβούλιο, συμπεριλαμβανομένου και του αρχιερέως. Ο διοικητικός αυτός θεσμός είναι ελληνιστικής καταγωγής και αντιστοιχεί στο διοικητικό συμβούλιο των ελληνιστικών πόλεων, τη Βουλή ή το "κοινὸν τῶν ἱερέων" (Ιωσήπου, Ιουδ. Αρχαιολογία 13, 166, Πρ. 19,14). Απετελείτο από δέκα μέλη αριστοκρατικής προελεύσεως, ιερείς και επιχειρηματίες λαϊκούς, "τοὺς πρώτους δέκα" (Ιωσ. Ιουδ. Αρχ. 20,194, λατ. decem primi). 

Οι "ἀρχιερεῖς" μαζί με τους "γραμματεῖς" και τους "πρεσβυτέρους" του λαού συγκροτούσαν το Μεγάλο Συνέδριο (εβρ. Σανχεντρίν), το ανώτατο διοικητικό, δικαστικό, πολιτικό και θρησκευτικό όργανο του απανταχού ιουδαϊσμού. 

Οι "γραμματεῖς" ήταν οι νομοδιδάσκαλοι, γνωστοί και ως "σοφοί" ή "ραββί". 

Οι "πρεσβύτεροι" ήταν διακεκριμένα μέλη της αριστοκρατίας. 

Σε πλήρη σύνθεση το Συνέδριο περιελάμβανε εβδομήντα ένα (71) μέλη (Mishna, Sanhedrin 1,6, επί τη βάσει των "ἑβδομήκοντα ἀνδρῶν ἀπό τῶν πρεσβυτέρων Ἰσραήλ" του Αρ. 11,16 συν τον Μωϋσή). Συνεδρίαζε στο κτήριο της Βουλής, νοτιοδυτικά του Ναού των Ιεροσολύμων (Ιωσ., Περί του Ιουδ. Πολέμου 5,144). Εν τούτοις, η πλήρης σύνθεση ήταν απαραίτητη μόνο στις μεγάλες δίκες, που επέσυραν θανατικές ποινές. Ένας μικρός αριθμός μελών ήταν συνήθως αρκετός. Αν η σύσκεψη, η οποία δεν ήταν βεβαίως δίκη, έγινε στην αυλή του σπιτιού του Καϊάφα, θα επρόκειτο πιθανότατα για άτυπη σύσκεψη με περιορισμένο ή κατ' επιλογή αριθμό μελών.

Η χρονολογική διατύπωση του Μάρκου (14,1) και πολύ περισσότερο του Λουκά (22,1), ο οποίος συγχέει το Πάσχα με την εορτή των Αζύμων, κανονικά δεν είναι απολύτως ακριβής. Στην πραγματικότητα επρόκειτο για δύο διαφορετικές εορτές. Το Πάσχα ("Πέσαχ", αραμ. "Πίσχα") ήταν στις 14 του μηνός Νισάν (Μάρτιος - Απρίλιος), του πρώτου μήνα του θρησκευτικού ημερολογίου, ενώ η εορτή των Αζύμων ("Ματσώτ ή -ώθ") άρχιζε στις 15 και διαρκούσε επτά ημέρες μέχρι την 21 του μηνός (Εξ. 12,6, 15, Λευ. 23,5-9). Εν τούτοις, και ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος χρησιμοποιεί ακριβώς την ίδια "χαλαρή" ορολογία: "καὶ δὴ τῆς τῶν ἀζύμων ἐνστάσης ἑορτῆς, ἤ πάσχα παρά Ἰουδαίοις καλεῖται" (Ιουδ. Αρχαιολογία 2,10), "κατὰ τὸν καιρὸν τῆς τῶν ἀζύμων ἑορτῆς, ἥν πάσχα λέγομεν" (14,21), "τῶν ἀζύμων τῆς ἑορτῆς ἀγομένης, ἥν πάσχα καλοῦμεν ἐκ μέσης νυκτός" (Ιουδ. Αρχ. 18,29). 

Σύμφωνα με το ιουδαϊκό ημερολόγιο, η ημέρα άρχιζε και τελείωνε με τη δύση του ηλίου, επομένως η 14η του μηνός τελείωνε την ίδια ακριβώς ώρα που άρχιζε η 15η του μηνός, περίπου στις 6 το απόγευμα. Η σύγχυση, ως προς την ορολογία, δεν προήρχετο μόνο από το γεγονός ότι το πασχάλειο δείπνο ετελείτο μετά τη δύση της 14ης του μηνός, δηλ. το βράδυ της 15ης και, επομένως, συνέπιπτε με την αρχή της εορτής των Αζύμων, αλλά είναι παλαιότερη. Ανάγεται στη σύγχυση δύο διαφορετικών παραδόσεων της Πεντατεύχου. Κατά την παλαιότερη (Εξ. 12,6.8.18) το Πάσχα προσδιορίζεται στις 14 Νισάν, ενώ κατά τη νεώτερη, η οποία και επεκράτησε τελικά (Λευ. 23,5 εξ. Αρ. 28,16 εξ.), το Πάσχα προσδιορίζετο στις 15 Νισάν. Η έκφραση "μετὰ δύο ἡμέρας" μπορεί βεβαίως να σημαίνει ότι η πρόρρηση του πάθους έγινε στις 13 Νισάν, αλλά μάλλον εννοεί στις 14 Νισάν, καθώς η ανάλογη έκφραση "μετᾶ τρεῖς ἡμέρας ἀναστῆναι" (Μκ. 8,31) εννοεί ουσιαστικά δύο ημέρες μετά την Παρασκευή, δηλ. την Κυριακή. Στη μέτρηση προσμετράται και η ημέρα αφετηρίας, η Παρασκευή. 

"Ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου" [εβρ. ben (ha)adam, αραμ. bar nasha] είναι ιδιωματισμός, που στα εβραϊκά σημαίνει απλώς "ο άνθρωπος". Στο όραμα του Δαν. 7,13, μιά ουράνια μορφή "ὡς υἱὸς ἀνθρώπου" κατέρχεται στο τέλος των ημερών ως εκπρόσωπος "τῶν ἁγίων τοῦ Ὑψίστου", του λυτρωμένου Ισραήλ. Αυτήν ακριβώς την ιδιότητα υπαινίσσεται η χρήση του τίτλου αυτού εκ μέρους του Ιησού στα ευαγγέλια. Το νέο στοιχείο, όμως, που προσδίδει στον τίτλο ο Ιησούς, είναι ότι τον συνδέει με το πάθος του, συνδυάζοντας το περιεχόμενό του με τον "πάσχοντα δοῦλο τοῦ Θεοῦ" του Ησαία 53.

Ερμηνευτικά σχόλια σύμφωνα με τον Ιωάννη

(Ἰω. 11)

47 Συνήγαγον οὖν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι συνέδριον καὶ ἔλεγον· τί ποιοῦμεν, ὅτι οὗτος ὁ ἄνθρωπος πολλὰ σημεῖα ποιεῖ; 48 ἐὰν ἀφῶμεν αὐτὸν οὕτω, πάντες πιστεύσουσιν εἰς αὐτόν, καὶ ἐλεύσονται οἱ Ρωμαῖοι καὶ ἀροῦσιν ἡμῶν καὶ τὸν τόπον καὶ τὸ ἔθνος. 49 εἷς δέ τις ἐξ αὐτῶν Καϊάφας, ἀρχιερεὺς ὢν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου, εἶπεν αὐτοῖς· ὑμεῖς οὐκ οἴδατε οὐδέν,

Οι "ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι" δεν φαίνεται να αμφισβητούν ότι ο Ιησούς όντως "πολλὰ ποιεῖ σημεῖα". Εκείνο που αμφισβητούν είναι ότι ο Ιησούς είναι ο Μεσσίας. Φοβούνται μήπως ο λαός παρασυρόμενος από έναν ψευδομεσσία ξεσηκωθεί κατά των Ρωμαίων κατακτητών και προκαλέσει την εκδικητική μανία τους. 

Ο Καϊάφας αναδεικνύεται σε δραματικό πρόσωπο, που η ιστορία ξεγλυστράει μέσα από τα χέρια του, κοιτάζοντάς τον πίσω της ειρωνικά. Χωρίς ο ίδιος να το συνειδητοποιεί, η αρχιερατική του ιδιότητα τον καθιστά προφήτη, μέσω του οποίου φανερώνεται το σχέδιο του Θεού. 

Ο Ιησούς πράγματι πέθανε υπερ του έθνους του, και όχι μόνον υπερ του έθνους του, αλλά όχι έτσι όπως ήλπιζε ο Καϊάφας. Οι δε Ρωμαίοι, τελικά, πράγματι "ἀροῦσιν καὶ τὸν τόπον καὶ τὸ ἔθνος", καταπνίγοντας στο αίμα την ιουδαϊκή επανάσταση του 66-70 μ.Χ. Η φράση "συμφέρει ὑμῖν ἵνα εἷς ἄνθρωπος ἀποθάνῃ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ" είναι γνωστή ραββινική αντίληψη και υπάρχει στο Midrash Genesis Rabah 94,9. 

Οι Φαρισαίοι, όπως και οι Σαδδουκαίοι και οι Εσσαίοι, εμφανίζονται ως πολιτικοθρησκευτικές παρατάξεις ή κόμματα περί τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. 

Οι Σαδδουκαίοι προέρχονται από την αριστοκρατική τάξη και μονοπωλούν την ηγεσία του Μεγάλου Συνεδρίου, ενώ 

Οι Φαρισαίοι ανήκουν κυρίως στη μεσαία τάξη. 

Ο θεσμός των "γραμματέων", δηλ. των νομοδιδασκάλων, είναι οπωσδήποτε πολύ παλαιότερος των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων, αλλά προϊόντος του χρόνου οι περισσότεροι "γραμματεῖς" προσχωρούν όλο και περισσότερο στην παράταξη των Φαρισαίων, στην παράταξη που τελικά επεκράτησε και διαμόρφωσε τον μεταγενέστερο ιουδαϊσμό. Στην εποχή του Χριστού "γραμματεῖς και Φαρισαῖοι" είναι ήδη έννοιες σχεδόν ταυτόσημες. 

Η "πόλις Ἐφραίμ" είναι πιθανώς η Αφρά (Ιησ. Ν. 18,23 Ο΄, εβρ. Οφρά) του Ευσεβίου [Ονομαστικόν 28 "Ἀφρά. κλήρου Βενιαμίν. καὶ νῦν ἐστι κώμη Αἰφραίμ τῆς Βηθὴλ ἀπὸ σημείων (= ρωμ. μίλια) ε΄ προς ἀνατολάς"], το "πολίχνιον" Ἐφραίμ του Ιωσήπου (Ιουδ. Πόλμ 4,551). Ταυτίζεται με το σημερινό Et-Taiyibeh στην ορεινή περιοχή 24 χλμ βορειοανατολικά της Ιερουσαλήμ και 7,5 χλμ βορειοανατολικά της Βαιθήλ. 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

Σταματίου Ν. Χατζησταματίου "Το Πάθος του Ιησού Χριστού στα Ευαγγέλια", Αθήνα 2007.  

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ: Περί των λέξεων "χυμεία", "χημεία", "χημία", "αλχημία"

Επειδή οι λέξεις σχετίζονται με τα ήδη αναρτημένα άρθρα: 1) "ΕΠΙΣΤΗΜΗ: Το εγχείρημα Χυμεία του Ισαάκ Νεύτωνα" και 2) "ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ: Το 1643 γεννήθηκε ο Ισαάκ Νεύτων, πατέρας της Κλασικής Φυσικής", και πιθανόν να υπάρχουν ερωτηματικά σχετικά με την ορθογραφία του "υ" ή του "η", παραθέτω, από το Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσης "Liddell & Scott", τα παρακάτω διευκρινιστικά - ενημερωτικά:

χημία ή χημεία = παρά τῷ Σουΐδᾳ ὁρίζεται ὡς "ἡ τοῦ ἀργύρου καί χρυσοῦ κατασκευή". Καί Ἰωάννης ὁ Ἀντιοχεύς (ἐν Valessii Excerpt. σ. 834) λέγει ὅτι ὁ Διοκλητιανός ἔκαυσε τά βιβλία τά περί χημίας καί ἀργύρου καί χρυσοῦ (ἐν Αἰγύπτῳ), όπως μή ἐπισωρεύσωσιν οἱ Αἰγύπτιοι πολύν πλοῦτον ἐκ τῆς τέχνης ταύτης. Τοῦτο δεικνύει ὅτι ἡ τέχνη αὕτη δέν ἦτο ἡ νῦν καλουμένη χημεία, ἀλλ' ἡ ὑπό τῶν Ἀράβων κληθεῖσα (μέ ὄνομα ληφθέν ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς) αλ-χημία, ἤ ἡ τέχνη τῆς μετατροπῆς τῶν μετάλλων. Ἡ λέξις αὕτη φαίνεται σημαίνουσα τήν τῶν Αἰγυπτίων τέχνην (ἐκ τοῦ Χημία, ἡ χώρα τῆς μελαίνης γῆς, ἴδε Πλουτ. 2. 364C). Καί πιθανῶς μνημονεύεται πρῶτον ἐν τῷ προμνημονευθέντι διατάγματι τοῦ Διοκλητιανοῦ. Ὁ τύπος χυμεία, ὅστις ἀπαντᾷ παρά τοῖς Βυζ. καί μνημονεύεται παρά τῷ Δουκαγγίῳ, ὀφείλεται πιθανῶς εἰς ἡμαρτημένην ἐτυμολογίαν ἐκ τοῦ χυμός. Οὕτω καί χημευτικά ή χυμευτικά, βιβλία αλχημίας, Σουΐδ. ἐν λεξ. Ζώσιμος - χειμευτής, χημευτής, χυμευτής, οῦ, ὁ παρά Βυζαντ. συγγραφ. μνημονευομένοις ὑπό τοῦ Δουκαγγίου. 

(Liddell & Scott, Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, Τόμος 8ος, σελ. 515)

Ελένη Δραμπάλα

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΩΣΗΣ

«Ἆρον ἆρον, σταύρωσον αὐτόν»

Στο χωριό Γεθσημανί έγινε η Προδοσία και Σύλληψή Του.

Οι μαθητές ήταν οπλισμένοι, όμως μόνον ο Πέτρος τράβηξε το ξίφος του και τραυμάτισε τον δούλο του αρχιερέα. Στην ουσία τον Ιησού συνέλαβαν οι Γραμματείς και Φαρισαίοι, το ΙΕΡΑΤΕΙΟ του ναού, οι οποίοι ασκούσαν συγκεντρωτική εξουσία, ήταν Νομοδιδάσκαλοι και είχαν δικαίωμα εφαρμογής του Νόμου, οι λεγόμενοι Σανχεντρίν, αυτοί δίκαζαν, οι Ρωμαίοι περισσότερο εκτελούσαν τις αποφάσεις, ο Ιωάννης όμως στο Ευαγγέλιό του εμπλέκει και τους Ρωμαίους. 

Στο χωριό Γεθσημανί, ο Ιησούς ευρίσκεται σε πολύ δυσχερή θέση, όμως μάταια αναζητεί την συμπαράσταση των μαθητών του, οι οποίοι δεν μπορούν ακόμη να συνειδητοποιήσουν την κρισιμότητα της κατάστασης. Η μόνη ενίσχυσή Του είναι «ὁ ἄγγελος ἀπ’ οὐρανοῦ», διότι όλοι τον έχουν εγκαταλείψει. 

Την Γεθσημανί ο Ιησούς επισκεπτόταν συχνά, ιδιαίτερα τις νύκτες μετά την ημερήσια διδασκαλία, είναι το ονομαζόμενο «όρος των Ελαιών», όπου πολλές φορές συγκεντρώνονταν με τους μαθητές του. Η Γεθσημανί ήταν «χωρίον» μέσα στον τότε ελαιώνα του Όρους των Ελαιών, όπου εκεί υπήρχε ελαιοτριβείο. Στην περιοχή αυτή έγινε η Προδοσία και η Σύλληψή του. Οι μαθητές ήταν οπλισμένοι, όμως μόνον ο Πέτρος τράβηξε το ξίφος του και τραυμάτισε τον δούλο του αρχιερέα. Στην ουσία τον Ιησού συνέλαβαν οι Γραμματείς και Φαρισαίοι, ΤΟ ΙΕΡΑΤΕΙΟ του ναού, οι οποίοι ασκούσαν συγκεντρωτική εξουσία, ήταν Νομοδιδάσκαλοι και είχαν δικαίωμα εφαρμογής του Νόμου, οι λεγόμενοι Σανχεντρίν, αυτοί δίκαζαν, οι Ρωμαίοι περισσότερο εκτελούσαν τις αποφάσεις, ο Ιωάννης όμως στο Ευαγγέλιό του εμπλέκει και τους Ρωμαίους. 

Πριν από τη σταύρωση επιβαλλόταν μαστίγωση, ως προκαταρκτικό της ποινής του θανάτου των δούλων και μη Ρωμαίων πολιτών, με το «φραγέλλιον», ένα μαστίγιο το οποίο ήταν ενισχυμένο με μεταλλικές αιχμές, που κατά το χτύπημα στο σώμα έσχισε και τις σάρκες. 

Η «σπείρα» που αναφέρει το Κατά Μάρκον, ήταν το ένα δέκατο της λεγεώνας (απόδοση από το λατινικό cohors = Κόορτις), το οποίο εδιοικείτο από τον χιλίαρχο, ενώ σε πλήρη σύνθεση αποτελούνταν από 600 άνδρες. 

Ο «ακάνθινος στέφανος» στόχον είχε να διακωμωδήσει τον Ιησού και να τον παραστήσει ως Sol invictus (ήλιος ο ανίκητος), μία ηλιακή θεότητα της ρωμαϊκής εκδοχής του θεού Μίθρα. 

Ο Γολγοθάς, στην εβραϊκή gulgoleth, σημαίνει «κρανίο», προφανώς από το σχήμα της τοποθεσίας, ευρισκόταν δε εκτός των τειχών της πόλης. Ο Σταυρός απετελείτο από δύο πασσάλους, έναν κάθετο και έναν οριζόντιο, το λεγόμενο patibulum. Ο κάθετος ήταν μόνιμα στερεωμένος στους τόπους εκτελέσεων, ενώ ο κατάδικος έπρεπε να φέρει ο ίδιος στους ώμους του μόνο το patibulum. Σίμων ο Κυρηναίος ήταν τυχαία παρευρισκόμενος και υποχρεώθηκε να βοηθήσει τον ήδη εξουθενωμένο από τη μαστίγωση Ιησού. 

Ο «ἐσμυρνισμένος οἶνος» ήταν οίνος με ρητίνη από σμύρνα, δηλ. μυρτιά, ενώ λειτουργούσε ως αναλγητικό του πόνου των καταδίκων. Το «ὄξος», δηλ. ξύδι, προφανώς ήταν η posca, ένα συνηθισμένο ποτό που έπιναν οι ρωμαίοι στρατιώτες (ξύδι αραιωμένο με νερό) για να κόβει τη δίψα. 

Ο ύσσωπος (εβραϊκά ezobh και αραμαϊκά zofa), είναι αρωματικό φυτό όπως η ματζουράνα, θυμάρι ή ρίγανη και μ’ αυτό αρωμάτιζαν το κρασί. Τους θυσσάνους του υσσώπου χρησιμοποιούσαν για εξαγνιστικούς ραντισμούς και καθαρμούς και, στην προκειμένη περίπτωση, ο κάλαμος που επάνω του είχε προσαρτηθεί ο σπόγγος με το ξύδι, ήταν από τον ύσσωπο.

Οι Εβραίοι, σύμφωνα με το Δευτερονόμιο 21,22-23, δεν επέτρεπαν το πτώμα του νεκρού να μείνει άταφο μετά τη δύση του ηλίου γιατί «μολύνει τη γη». Έτσι, από φόβο μήπως οι κατάδικοι πεθάνουν κατά τη διάρκεια του Σαββάτου και μείνουν άταφοι λόγω της αργίας, έπρεπε να επισπευθεί ο θάνατος με την εφαρμογή της θραύσης των σκελών (crurifragium), που γινόταν με πολύ βαριά σιδερένια εργαλεία, ήταν πολύ επώδυνη και συντόμευε το μαρτύριο, διότι ο θάνατος πάνω στο σταυρό ήταν αργός και βασανιστικός με φρικτούς πόνους και η διαδικασία του θανάτου μπορούσε να διαρκέσει ακόμα και ημέρες. Η θραύση, λοιπόν, των κάτω άκρων ήταν τμήμα της ποινής και εφαρμοζόταν πριν επέλθει ο θάνατος. Στην περίπτωση του Ιησού αυτό δεν έγινε.

Ο Ιωάννης ολοκληρώνοντας το Ευαγγέλιό του λέγει ότι «οὐ κατέαξαν αὐτοῦ τὰ σκέλη», και μάλιστα ότι ο Ιησούς είναι ο πασχάλιος αμνός. Αυτό το λέγει, διότι στο εβραϊκό Πάσχα, όταν πρόσφεραν την αιματηρή θυσία στο Ναό του Σολωμώντα με τον αμνό, απαγορευόταν να σπάσουν τα κόκκαλα του αμνού. Η σφαγή του γινόταν με ειδικό τρύπημα κατευθείαν στη καρδιά του ζώου από τον ιερέα. Έτσι ο Ιωάννης θεώρησε τον Ιησού αμνό. Τώρα, πώς κατάλαβαν ότι είχε ήδη πεθάνει: τον τρύπησαν με τη λόγχη και λέει ο ίδιος Ευαγγελιστής ότι «ἐξῆλθεν αἷμα καὶ ὕδωρ», πράγμα που σημαίνει ότι από το σώμα νεκρού δεν ρέει αίμα. 

Υπάρχει, όμως, εξήγηση του φαινομένου αυτού (W.D.Edwards, W.J.Gabel, F.E.Hosmer, “On the Physical Death of Jesus Christ” in Journal of the American Medical Association 255 [1986] σ. 1455-63): Αν η λόγχη του στρατιώτη έφθασε μέχρι την καρδιά, τότε το αίμα μπορεί να προήλθε ή από τον δεξιό καρδιακό κόλπο ή από τη δεξιά κοιλία, όπου το αίμα δεν πήζει σ’ αυτόν που πρόσφατα πέθανε, ή διαφορετικά, από συλλογή αιμορραγικού υγρού στο περικάρδιο (αιμοπερικάρδιο). Το αναφερόμενο ύδωρ, ήταν ορώδες πλευριτικό και περικαρδιακό υγρό, που ήταν σε μικρότερη ποσότητα και προηγήθηκε από την εκροή αίματος. Τώρα στην περίπτωση που ελαττώνεται ο όγκος του αίματος, λόγω αιμορραγίας ή αφυδατώσεως ή και επικείμενης οξείας καρδιακής ανεπάρκειας, παράγεται ορώδες υγρό στον υπεζωκότα και στο περικάρδιο, που προέρχεται από τα αγγεία. Περαιτέρω, ο ιατροδικαστής A.F.Sava (“The Wound in the Side of Christ” , Catholic Biblical Quarterly 19, σ. 343-346) αναφέροντας τη δική του άποψη, θεωρεί ότι το αίμα από το εσωτερικό της καρδιάς και το περικαρδιακό και το πλευριτικό υγρό θα εύρισκαν διέξοδο από την οπή της λόγχης και θα χυνόταν στο κάτω μέρος της αντίστοιχης θωρακικής κοιλότητας, οπότε θεωρεί, ότι το αίμα και το ύδωρ ήταν αιμορραγικό πλευριτικό υγρό, η ανάπτυξη του οποίου είχε προκληθεί ήδη από την αδυσώπητη μαστίγωση μέσα στον θωρακικό λωβό, μεταξύ των δύο υμένων του υπεζωκότος. Η λόγχη δεν είναι απαραίτητο να έφθασε στην καρδιά, διότι το λιμνάζον αυτό αιμορραγικό υγρό καθιζάνει και σχηματίζει δύο στρώματα, το χαμηλότερο των οποίων είναι βαθυέρυθρο και το υψηλότερο διαυγές αχυρόχρουν. Το υγρό αυτό εξερχόμενο από την πλευρά, δικαιώνει λόγω της διχρωμίας του την περιγραφή του Ιωάννη, διότι μάλλον η λόγχη τρύπησε το κατώτερο στρώμα. Ο Ιωάννης, βέβαια, δεν είχε υπόψη του μία τέτοια εξήγηση όταν έγραφε το Ευαγγέλιό του.

(απόσπασμα από την Ερμηνεία Καινής Διαθήκης, με τίτλο «ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ», του Λέκτορα της Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Σταμ. Ν. Χατζησταματίου).